مرگ بر اسرائیل مرگ بر اسرائیل مرگ بر اسرائیل مرگ بر اسرائیل

حجاب و عفاف به عنوان دو ارزش در جامعه بشری و بویژه جوامع اسلامی مطرح است. همواره این دو واژه در کنار هم به کار برده می‌ شوند و در نگاه اول به نظر می ‌آید هر دو به یک معنا باشند اما با جستجو در متون دینی و فرهنگنامه‌ ها به نکته قابل توجهی می ‌رسیم و آن تفاوت این دو واژه است. در برخی کتب لغت حجاب را این ‌گونه تعریف کرده‌اند: «الحجاب، المنع من الوصول» حجاب یعنی آن چه مانع رسیدن می‌ شود. برخی گفته‌اند حجب و حجاب هر دو مصدر و به معنای پنهان کردن و منع از دخول است و به عنوان شاهد آیه شریفه«و من بیننا و بینک حجاب»‌(فصلت، آیه 5) را ذکر کرده‌اند.

در دیگر کتاب ‌های لغت حجاب را به معنای پرده آورده و نوشته‌اند: امراه محجوبه؛ زنی که پوشانیده است خود را به پوشاندنی. با توجه به معانی ذکر شده در می ‌یابیم حجاب امری ظاهری و در ارتباط با جسم است، اگر چه این پوشش برخاسته از اعتقادات و باورهای درونی افراد است ولی ظهور در نشئه مادی و طبیعی دارد یعنی پوشش ظاهری افراد و بویژه زنان را حجاب می‌ گویند که مانع از نگاه نامحرم به آنان می‌ شود. عفاف نیز دارای معانی گوناگونی است که در مجموع تعریف کاملی را به ما خواهد داد. راغب اصفهانی در مفردات القران می‌ نویسد: العفه حصول حاله للنفس تمتنع بها غلبه الشهوه؛ عفت حالتی درونی و نفسانی است که توسط آن از غلبه شهوت جلوگیری می‌ شود. البته قابل ذکر است که در قرآن کریم از واژه عفت در دو معنا استفاده شده است، گاه به معنای خود نگهداری و پاکدامنی است و گاه «عفت» به معنای قناعت آمده و مسائل مالی مورد نظر است. حفظ چشم، گوش، قلب و تمامی اعضا و جوارح از هر گونه خطا و گناه عفاف است که حاصل این عفت و حجاب درونی، پوشش ظاهری است؛ به تعبیری لطیف ‌تر حجاب میوه عفاف است و عفاف ریشه حجاب. برخی افراد ممکن است حجاب ظاهری داشته باشند ولی عفاف و طهارت باطنی را در خویش ایجاد نکرده باشند. این گروه از حجاب، تنها پوسته‌ای و ظاهری بی‌ معنا دارند و از سوی دیگر کسانی هستند که ادعای عفاف کرده و با تعابیری هم چون؛ من قلب پاکی دارم، خدا با قلب ها کار دارد، آدم باید چشمش پاک باشد و... خود را سرگرم کرده و مصداق«لیفجر امامه»‌(بلکه انسان می‌ خواهد آزاد باشد و گناه کند- قیامت آیه ?) می‌ شوند. انسان ‌هایی چنین باید در قاموس اندیشه خود نکته‌ای اساسی را بنگارند و آن این است که درون پاک، بیرونی پاک می‌ پروراند و هرگز قلب پاک موجب بارور شدن میوه ناپاکی به نام بی‌ حجابی و بدحجابی نخواهد شد. امام خمینی(ره) پیام‌آور ارزش های الهی درباره حجاب و عفاف می ‌فرماید: «توجه داشته باشید حجابی که اسلام قرار داده است برای حفظ ارزش ‌های شما ست. هر چه را که خدا دستور فرموده است- چه برای مرد و چه برای زن- برای این است که آن ارزش ‌های واقعی که این ها دارند و ممکن است به واسطه وسوسه‌ های شیطانی یا دست‌ های فاسد استعمار پایمال شوند این ارزش ها زنده بشوند.»  

 

فلسفه حجاب

یکی از نکات اساسی که زمینه‌ای برای عمل به احکام است شناخت جایگاه هر چیز در نظام هستی است. البته در نظامی که خداوند متعال در جای جای آن دیده می ‌شود و ارتباط اشیا و اعمال با خداوند بسیار مشهود است و با درک این ارتباط و حضور، بسیاری از مشکلات زندگی بشر حل می ‌شود. «حق» به عنوان زیباترین و پسندیده ‌ترین واژه آفرینش در تمامی ادیان و جوامع بشری مورد توجه قرار گرفته است و حقوق و ادای آن ها فراتر از زمان ها و مکان ها و اشخاص و ادیان است. در واقع هر فردی از هر طبقه اجتماعی و از هر دین و ملیت، نسبت به ادای حقوق دیگران حساسیت نشان می ‌دهد و این مطلب، حق و حقوق را فرازمانی و فرامکانی می‌ کند. برخی از اندیشه ‌گران و حکیمان بر این باورند که حجاب، حق‌الله است و در این ‌باره می ‌گویند: «حرمت زن نه اختصاص به خود زن دارد و نه مال شوهر و نه ویژه برادر و فرزندانش می‌ باشد. همه این ها اگر رضایت بدهند، قرآن راضی نخواهد شد، چون حرمت زن و حیثیت زن به عنوان حق‌الله مطرح است. لذا کسی حق ندارد بگوید من به نداشتن حجاب رضایت دادم. از این که قرآن می ‌گوید: هر گروهی، اگر راضی هم باشند، شما حد الهی را در برابر آلودگی اجرا کنید، معلوم می‌ شود عصمت زن حق‌ الله است.» پر واضح است که آدمی نمی ‌تواند حقوق الهی را کاملا ادا کند ولی با انجام برخی کارها می ‌تواند رضایت الهی را به دست آورد. حضرت رسول‌(ص) می ‌فرمایند: «حقوق خداوند متعال بزرگ تر از آن است که توسط بندگان ادا شود و نعمت‌ های خداوند بیشتر از آن است که به شمارش آید» و حضرت علی(ع) می‌ فرماید: «خداوند بر بندگان حقی قرار داده و آن این است که او را اطاعت کنند.» اگر چه حق خدا بزرگ است و قابل ادا نیست ولی ادای وظایف و اطاعت از خداوند متعال به نوعی ادای حق محسوب می ‌شود.

حجاب که امر خداست و شارع مقدس به عنوان یکی از احکام ضروری دین آن را واجب کرده است باید حفظ شود. حفظ این واجب الهی اطاعت از اوست و اطاعت از او حقی است که بر بندگان نهاده است و هر انسان باورمندی باید تعبدا و نه فقط به خاطر مصالح عمومی و... این حق و حد الهی را ادا کند. پس حکمت حجاب، سنجش میزان عبودیت و اطاعت بندگان است. بانوان با حفظ حجاب می‌ توانند اطاعت را که روح و پیام اصلی عبادات بشر است اثبات کنند و در زمره اطاعت‌ کنندگان الهی قرار گیرند. بانوان به عنوان نیمی از جامعه اسلامی که در دامان خود انسان ‌های پاک و برجسته می ‌پرورانند، دارای حرمت واحترام ویژه‌ای می‌ باشند. آنان معلمان عاطفه هستند و پیکره اجتماع، با محبت و تربیت آن ها استوار خواهد ماند. مفسران و اندیشه ‌گران بر این باور هستند که«قرآن کریم وقتی درباره حجاب سخن می‌ گوید، می ‌فرماید: حجاب عبارت است از یک نحوه احترام گذاردن و حرمت قائل شدن برای زن که نامحرمان او را از دید حیوانی ننگرند. در قرآن علت و فلسفه حجاب را چنین ذکر می‌ کند که: ذلک ادنی ان یعرفن فلا یوذین، یعنی برای این که شناخته نشوند و مورد اذیت واقع نگردند، چرا که آنان تجسم حرمت و عفاف جامعه هستند و حرمت دارند.» با اندکی تدبر در آیات قرآن فلسفه حجاب را به گونه‌ای صریح می ‌بینیم و می ‌یابیم که احترام و حرمت زن، فلسفه حقیقی و یا یکی از فلسفه‌ های حجاب است براستی اگر معرفت انسان به شریعت و تعالیم دینی بالا رفته و قرآن را که آئین‌ نامه سعادت و کمال بشر است درک کند، به عظمت حجاب پی برده و می ‌فهمد بدحجابی و بی ‌حجابی ثمره عدم معرفت و شناخت حقیقی جایگاه زن در هستی است. خداوند در آیه ?? سوره نور حکم حجاب را به گونه‌ای صریح و آشکارا مطرح نموده و علاوه بر ظرافت‌ های خاصی که در نوع پوشش زنان وجود دارد، اشخاص محرم را نیز ذکر می‌ کند تا نامحرم‌ها بازشناسانده شوند و در پایان فلسفه پوشش بیان شده است که زینت ها و زیبایی ‌های زنان در مقابل نامحرم آشکار نشود، تا آن ها مورد توجه نگاه‌ های ناپاک قرار نگیرند و احترام آنان حفظ گردد. در آیه دیگر حرمت و شخصیت زن به عنوان فلسفه حجاب مطرح می‌ شود: «ای پیامبر به زنان و دخترانت و زنان مومن بگو، پوشش خود را بر خود فرو پوشند. این برای آن که شناخته شوند و مورد آزار قرار نگیرند.»(احزاب، آیه ??) در این آیه زنان و دختران پیامبر و زنانی که همسر مردان مومن هستند از دیگر زنان جامعه آن روز جدا می ‌شوند و حکم حجاب برای این زنان محترم آورده می ‌شود. از ظاهر آیه می ‌توان دریافت که حجاب به خاطر احترام و حرمت زنان بوده و مقام آنان به قدری والاست که باید از طریق حجاب شناخته شوند؛ مبادا مانند زنان کفار مورد اذیت و آزار قرار گیرند. این دسته از زنان به خاطر اعتقادات و باورهای دینی، دارای ارزش و مقامی افزون از دیگران هستند و حرمت آن ها باید مورد شناسایی قرار گیرد.

آثار اجتماعی حجاب

هر عملی که افراد جامعه انجام می ‌دهند، در نگاه کلان اثر مستقیم در اجتماع دارد زیرا از خانواده که واحد کوچک اجتماعی است جامعه تشکیل می‌ شود و همان‌ گونه که رفتار فرد در جامعه موثر است، اشخاص نیز از اجتماع و قوانین آن تاثیر می ‌پذیرند. حجاب علاوه بر آثار شخصی و شخصیتی، دارای آثار اجتماعی است. جامعه‌ای که در آن بانوان باحفظ حدود و حقوق دیگران ظاهر می‌ شوند و موجب تخریب روح و جسم هم نوعان خود شده و محیط آرام وامنی را برای جوانان فراهم سازند، به سوی سعادت و سلامت روانی پیش خواهد رفت. اگر زنان جامعه باحجاب باشند، هم مردان از نظر طهارت روح و جسم سالم می ‌مانند و هم در جامعه، سلامت خانوادگی حفظ خواهد شد و محیط خانواده تحت تاثیر خودنمایی ‌‌های عده‌ای از زنان بدحجاب و بی ‌حجاب قرار نمی ‌گیرد و هم مراکز اجتماعی مثل اداره ‌ها و بیمارستان ‌ها و... در کمال سلامت رفتاری خواهند بود و بزهکاری ‌های اجتماعی به حداقل خواهد رسید. حضرت امام خمینی(ره) در مورد فعالیت اجتماعی و اشتغال زنان همیشه این نکته را بیان می‌ کردند که: «فعالیت اجتماعی، سیاسی کنید ولی حدود شرعی از جمله رضایت همسر را رعایت کنید.» بسیاری از پرونده های ضداخلاقی از عدم رعایت حدود شرعی نشات گرفته است و آمار جنایی ذکر شده همواره زنگ خطری بوده که اندیشه گران تربیتی را نگران می‌ ساخته است. یکی از آثار اجتماعی حجاب، حفظ اجتماع و سلامت اجتماعی خانواده ‌است، بالا رفتن درصد طلاق در کشور ما زنده‌ترین شاهد این مطلب است. از روزی که حجاب دچار تغییر و تحول شد و آزادی های تعریف نشده در جامعه ما پا گرفت، سطح طلاق به مقدار نگران ‌کننده‌ای بالا رفته و میزان ازدواج رو به کاهش نهاده است و این جزء آثار اجتماعی بی‌ حجابی است که جامعه را در درازمدت به ورطه هلاکت می ‌رساند. البته آثار مثبت حجاب و پیامدهای منفی بی ‌حجابی به این جا ختم نمی ‌شود.  وقتی که به صحنه تفکرات عالم نگاه می ‌کنیم و بینش اسلام را مشاهده می ‌نماییم، به روشنی در می ‌یابیم که جامعه بشری هنگامی خواهد توانست نسبت به مسأله زن و رابطه زن و مرد، سلامت و کمال مطلوب خود را پیدا کند که دیدگاه ‌های اسلام را بدون کم و زیاد و بدون افراط و تفریط درک کند و کوشش نماید آن را ارائه کند. اسلام می‌ خواهد که رشد فکری، اجتماعی، سیاسی، علمی و بالاتر از همه فضیلتی و معنوی زنان به حد اعلا برسد و وجودشان برای جامعه و خانواده بشری حداعلای فایده و ثمره را داشته باشد. همه تعالیم اسلام از جمله مسأله حجاب، بر این اساس است. مسأله حجاب به معنی منزوی کردن زن نیست. مسأله حجاب به معنای جلوگیری از اختلاط و آمیزش بی ‌قید و شرط زن و مرد در جامعه است. این اختلاط به ضرر جامعه و به ضرر زن و مرد و بخصوص به ضرر زن است. حجاب به هیچ ‌وجه مزاحم و مانع فعالیت‌ های سیاسی، اجتماعی و علمی نیست.

منبع: روزنامه رسالت


+ نوشته شده توسط : سید میثم | مسافران آسمانی [ مسافر] |